Wysłuchanie dziecka przez sąd – co oznacza, jak wygląda, w jakich sprawach się zdarza?
Wysłuchanie dziecka przez sąd nie jest zwykłym przesłuchaniem świadka. Jest specyficzną rozmową, która ma na celu poznanie zdania dziecka w sprawach, które bezpośrednio go dotyczą. Odbywa się dlatego w innych warunkach i podlega określonym zasadom. Jakim? W tym artykule przybliżam wszystko to, co najważniejsze w temacie wysłuchania małoletniego dziecka przez sąd dla jego rodziców.
Z tego artykułu dowiesz się:
- na czym polega wysłuchanie dziecka małoletniego przez sąd
- kiedy sąd może wysłuchać dziecko
- w jakich warunkach przebiega wysłuchanie dziecka przez sąd
- jak przygotować dziecko do rozmowy z sędzią
Na czym polega wysłuchanie dziecka przez sąd i czemu służy?
Wysłuchanie dziecka przez sąd jest instytucją, o której mówi art. 216 (1) Kodeksu postępowania cywilnego. Polega ono na umożliwieniu dziecku wyrażenia swojej opinii w sprawach dotyczących jego osoby. Wysłuchanie służy przede wszystkim temu, aby sąd, podejmując decyzję (np. o tym, z którym z rodziców dziecko ma zamieszkać), mógł poznać zdanie dziecka i jego rozsądne życzenia, w ramach poszanowania głosu małoletniego.
Warto podkreślić, że wysłuchanie nie oznacza, że dziecko „wybiera” rozwiązanie – ostateczną decyzję podejmuje sąd, biorąc pod uwagę głos dziecka i kierując się jego szeroko rozumianym dobrem. Sąd uwzględnia również okoliczności sprawy, rozwój umysłowy dziecka, jego stan zdrowia i stopień dojrzałości.
Kiedy sąd może wysłuchać dziecko?
Wysłuchanie dziecka przez sąd odnosi się tylko do dziecka małoletniego, jeśli pozwala na to jego:
- rozwój umysłowy,
- stan zdrowia i
- stopień dojrzałości.
Ważne: Dziecko może odmówić udziału w wysłuchaniu. W takim przypadku sąd ma obowiązek odstąpić od tej czynności. W protokole posiedzenia lub rozprawy zawsze powinna znaleźć się informacja, z jakich przyczyn wysłuchanie nie zostało przeprowadzone.
Wysłuchanie dziecka przez sąd następuje w toczącej się sprawie, która dotyka bezpośrednio małoletniego. Może być to m.in. sprawa o podział władzy rodzicielskiej, rozwód rodziców, uregulowanie kontaktów, umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej.
Przykład: Sąd może zdecydować o wysłuchaniu 10-latka, który potrafi logicznie uzasadnić, dlaczego woli spędzać czas z mamą, a nie z tatą, ale może odstąpić od wysłuchania 4-letniego dziecka, które nie rozumie jeszcze istoty sporu między rodzicami.
W jakich warunkach następuje wysłuchanie dziecka przez sąd?
Wysłuchanie małoletniego dziecka odbywa się w specyficznych warunkach i podlega określonym zasadom. Prawo kładzie ogromny nacisk na to, aby dziecko podczas rozmowy z sędzią czuło się bezpiecznie i nie było poddawane zbędnemu stresowi
Ogólne zasady wysłuchania dziecka przez sąd
Wysłuchanie następuje zazwyczaj tylko raz i odbywa się w toku trwającego postępowania. Ponowne wysłuchanie jest możliwe jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy wymaga tego dobro dziecka lub gdy samo dziecko o to poprosi. Powinien przeprowadzić je ten sam sąd.
Miejsce wysłuchania dziecka
Rozmowa odbywa się na posiedzeniu niejawnym, zazwyczaj w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach (często nazywanych „przyjaznymi pokojami przesłuchań” lub „niebieskimi pokojami”) w siedzibie sądu lub poza nią, jeśli tak jest lepiej dla dziecka. Nie jest możliwe, by wysłuchać dziecko online.
Uczestnicy biorący udział w wysłuchaniu dziecka
Uczestnicy biorący udział w wysłuchaniu dziecka
W takiej rozmowie nie uczestniczą rodzice dziecka. W wysłuchaniu dziecka poza sędzią udział może brać wyłącznie biegły psycholog, jeśli:
- z uwagi na stan zdrowia, rozwój umysłowy lub wiek dziecka trzeba zapewnić mu pomoc psychologiczną lub
- zachodzi konieczność udzielenia wsparcia sędziemu w zakresie rozpoznania potrzeb małoletniego.
Atmosfera podczas wysłuchania dziecka przez sąd
Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych, co ma zmniejszyć dystans i lęk przed urzędem.
Zakaz nagrywania
Przebiegu wysłuchania nie utrwala się za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk i obraz. Zamiast tego sporządza się notatkę urzędową.
Dobrowolność
Jeśli dziecko przed sądem odmówi udziału w wysłuchaniu, sędzia musi odstąpić od tej czynności.
Czy warto zwrócić się o pomoc prawną w przygotowaniu dziecka do wysłuchania przez sąd?
Jeśli w toczącej się sprawie ma odbyć się wysłuchanie małoletniego, pomoc adwokata staje koniecznością. Jego zadaniem będzie przygotowanie zarówno dziecka, jak i jego rodziców na tę czynność oraz złagodzenie emocji, które w sprawach rodzinnych są wyjątkowo burzliwe.
Jako adwokat od prawa rodzinnego z Koszalina i jednocześnie mediator wiem, jak krok po kroku zaznajomić Was z tą procedurą w sposób spokojny i merytoryczny, kierując się przede wszystkim dobrem dziecka. Pomagam zachować dystans i chronię przed przesadnym uleganiem emocjom, które w sprawach rodzinnych potrafią poważnie zaszkodzić i utrudniają merytoryczny dialog.
Wysłuchanie dziecka przez sąd – najczęściej zadawane pytania
Co oznacza prawo dzieci do bycia wysłuchanym?
Prawo do bycia wysłuchanym to gwarancja, że dziecko jest traktowane jako podmiot sprawy, a nie tylko jej przedmiot. Instytucja ta pozwala uwzględnić głos dziecka i uszanować jego potrzeby w toczącej się sprawie, mającej istotny wpływ na przyszłe życie małoletniego.
Kto może być obecny przy wysłuchaniu małoletniego w sądzie?
Wysłuchanie dziecka przez sąd ma charakter kameralny. Oprócz sędziego może w nim brać udział tylko biegły psycholog, jeśli jest to niezbędne, by zapewnić dziecku pomoc psychologiczną lub pomóc sędziemu w prawidłowym rozpoznaniu potrzeb dziecka. Rodzice zazwyczaj nie są obecni podczas samej rozmowy, aby dziecko mogło wypowiedzieć się swobodnie, bez presji ich obecności.
Jak przygotować dziecko na rozmowę z sędzią?
W przygotowaniu małoletniego na rozmowę z sędzią kluczowe jest to, by zapewnić dziecko, że sędzia chce mu pomóc i że jego opinia jest ważna. Nie wolno instruować dziecka, co ma mówić, ani nakładać na nie odpowiedzialności za ostateczną decyzję sądu. Jeśli dziecko ma ustanowionego reprezentanta, to on powinien przeprowadzić taką rozmowę przygotowawczą, dostosowaną do wieku dziecka i stopnia jego dojrzałości.
Czy rodzic może nie wyrazić zgody na wysłuchanie dziecka przez sąd?
Nie. W sprawach rodzinnych rodzic nie może wyrazić sprzeciwu wobec wysłuchania dziecka przez sąd. Do czynności tej nie jest też potrzebna jego zgoda – to sąd decyduje, czy procedura ta będzie konieczna. Małoletni ma natomiast prawo, by nie zgodzić się na wysłuchanie, co sąd jest zobowiązany uszanować.
Czy wysłuchanie małoletniego jest środkiem dowodowym w toczącej się sprawie?
Nie, wysłuchanie dziecka przez sąd nie stanowi środka dowodowego, a służy przede wszystkimi poznaniu opinii małoletniego.
