Nierówne udziały w majątku wspólnym

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
nierówne udziały w majątku wspólnym

Nierówne udziały w majątku wspólnym

Zasada jest taka, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym małżeńskim. To w praktyce oznacza, że w podziale majątku zarówno żona, jak i mąż powinni otrzymać połowę majątku. Czasami można jednak ustalić tzw. nierówne udziały w majątku wspólnym. W dzisiejszym artykule omawiam procedurę, w której nierówne udziały w majątku wspólnym mogą zostać ustalone.

Udziały w majątku wspólnym

Zgodnie z treścią art. 43 §1 k.r.o, oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jest to zasada, która potwierdza, że zarówno żona jak i mąż mają równą (równoprawną) pozycję.

Należy pamiętać, że zasada równych udziałów w majątku wspólnym obowiązuje niezależnie od przyczyny, która doprowadziła do ustania wspólności majątkowej. Będzie tak zatem w przypadku:

  • rozwiązania małżeństwa przez rozwód,
  • unieważnienia małżeństwa,
  • orzeczenia separacji
  • umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej albo rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków
  • ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd
  • powstania rozdzielności majątkowej z mocy prawa wskutek ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków
  • w razie ustania wspólności wskutek śmierci małżonka (przy czym tutaj udział zmarłegomałżonka w majątku wspólnym przypada jego spadkobiercom.

Zapamiętaj: wyjątek od zasady równości udziałów małżonkowie mogą ustanowić w treści intercyzy (czyli umowy).

Nierówne udziały w majątku wspólnym

W praktyce często zdarza się, że jeden bądź oboje małżonkowie w sprawie o podział majątku będą żądać, żeby sąd ustalił nierówne udziały w majątku wspólnym. Najczęściej takie żądanie pojawia się wtedy, gdy mąż/żona twierdzą, że to oni w większym stopniu przyczynili się do powstania całego majątku. Czy jest to możliwe?

Artykuł 43 §2 k.r.o. wskazuje, że z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.

Zapamiętaj: Wychodzimy z założenia, że tylko w małżeństwie prawidłowo funkcjonującym, mąż i żona powinni mieć równe udziały w majątku. Ustalanie nierównych udziałów w majątku wspólnym jest wyjątkiem od zasady równych udziałów. Sąd ustala proporcję udziałów tylko na wyraźne żądanie (zgłaszane najczęściej w piśmie). Sąd nie ustala nierównych udziałów z własnej inicjatywy (z urzędu).

Żeby sąd mógł ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki:

  1. istnienie ważnych powodów,
  2. przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu

Przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego

Oceniając to, w jakim stopniu mąż i żona przyczynili się do powstania ich majątku, sąd podchodzi do sprawy kompleksowo. Nie chodzi tu zatem wyłącznie o wysokość zarobków czy innych dochodów, które osiągali mąż i żona. Sąd będzie tu badał, w jaki sposób te zarobione pieniądze były wydawane przez każdego z małżonków. Sąd sprawdzi też, czy pieniądze nie były trwonione i czy gospodarowano nimi rozsądnie.

Co ważne, art. 43 §3 k.r.o. wprost wskazuje, że przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Powyższe oznacza, że przyczynianie się do powstania majątku wspólnego to po pierwsze – zarabianie pieniędzy (gromadzenie środków, powiększanie majątku wspólnego). Jednakże – nie tylko. Przyczynianie się to też działanie, które pozwala na zaoszczędzenie kosztów. jeżeli zatem np. mama/tata nie pracuje zawodowo i zajmuje się domem i dziećmi, wówczas taka postawa tego małżonka pozwala zaoszczędzić na kosztach związanych z zatrudnieniem opiekunki czy też kosztem przedszkola/żłobka.

Przy ocenie stopnia przyczynienia się powinno też brać się pod uwagę przedmioty nabyte w drodze dziedziczenia (spadek), zapisu czy też darowizny.

Ważne powody

Sąd ustalił już, że mąż i żona w różnym stopniu przyczynili się do powstania majątku wspólnego. Żeby sąd wydał postanowienie o nierównych udziałach, musi jeszcze zostać spełniona druga przesłanka. Mianowicie, taka decyzja sądu musi zostać wydana z tzw. ważnych powodów.

Nie ma definicji tzw. „ważnych powodów”. Tę przesłankę sąd ocenia indywidualnie na gruncie każdej sprawy o podział majątku wspólnego.

Kwestia „ważnych powodów” oceniana jest z punktu widzenia tak zwanych zasad współżycia społecznego. To z małżonków, które domaga się ustalenia nierównych udziałów musi wykazać, że społecznie akceptowalne, zgodne z przyjętymi zasadami moralnymi będzie takie rozstrzygnięcie sądu. Można też powiedzieć z drugiej strony. Trzeba wykazać, że otrzymanie przez jednego z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania on się nie przyczynił, pozostawałoby w sprzeczności z tymi zasadami.

Sam fakt, że małżonek popełnił przestępstwo, za które został prawomocnie skazany, nie przesądza ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Ważne powody – przykłady

Jednym z przykładów ważnego powodu, dla którego sąd może ustalić nierówne udziały jest rażąco naganne zachowanie małżonka, któremu ma przypaść mniejszy udział w majątku. Może to polegać np. na tym, że taki małżonek w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się on do powstania majątku wspólnego stosownie do swych sił i możliwości zarobkowych (tak np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1974 roku, sygn. akt III CRN 227/73).

O takiej sytuacji mówimy w szczególności wtedy, gdy małżonek nagle i niespodziewanie porzucił rodzinę.

Ważne powody w rozumieniu art. 43 §2 k.r.o. to także:

  • trwonienie majątku,
  • alkoholizm,
  • narkomania,
  • hazard,
  • dokonywanie zbyt ryzykownych operacji finansowych.

Ważne: jeżeli małżonek będzie w stanie wykazać, że nie przyczynił się do powstania majątku z powodów obiektywnych, niezależnych od niego (np. z powodu choroby albo pobierania nauki w celu osiągnięcia kwalifikacji zawodowych), wówczas sąd nie ustali nierównych udziałów w sprawie o podział majątku.

Nierówne udziały w majątku wspólnym – separacja

Za ustaleniem przez sąd nierównych udziałów przemawiać może także długotrwała separacja małżonków. Chodzi tu o sytuację, w której kobieta i mężczyzna formalnie są małżeństwem (w świetle prawa), jednak od lat nie mieszkają już razem, a każde z nich zarabia na siebie i samodzielnie się utrzymuje.

Nierówne udziały w majątku wspólnym – skutki

Ustalenie przez sąd nierównych udziałów w majątku wspólnym będzie oznaczało, że rozstrzygnięcie takie dotyczy udziałów w całym majątku. Nie można domagać się ustalenia nierównych udziałów w poszczególnych składnikach majątku. Przykładowo: nie można żądać ustalenia, że mąż/żona w mniejszym stopniu przyczynili się tylko do zakupu/budowy domu.

Adwokat podział majątku Poznań

W skomplikowanych sprawach rodzinnych, takich jak sprawa o podział majątku wspólnego, warto skorzystać z pomocy adwokata posiadającego doświadczenie w sprawach rodzinnych. Zapraszam do zapoznania się z ofertą Kancelarii i do kontaktu w dogodnej formie.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Adwokat Karolina Bajtek

Adwokat Karolina Bajtek

Jestem adwokatem oraz mediatorem. Główne obszary mojej działalności to: prawo rodzinne, prawo karne oraz prawo pracy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?

Skontaktuj się ze mną:
+48 600 225 332
kancelaria@adwokatbajtek.pl

Zostaw komentarz

O mnie

Nazywam się Karolina Bajtek. Jestem adwokatem oraz mediatorem. Głównymi dziedzinami mojej specjalizacji są: prawo rodzinne, prawo karne, prawo pracy.

Ostatnie posty

Znajdź mnie na Facebooku

Skontaktuj się ze mną

Wypełnij poniższy formularz kontaktowy, a skontaktuję się z Tobą tak szybko, jak to możliwe.

WYCHODZISZ?ZACZEKAJ CHWILĘ...

Potrzebujesz pomocy prawnej? Zostaw swój numer telefonu, a my skontaktujemy się z Tobą najszybciej jak to możliwe.