Ile kosztuje mediacja sądowa?

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Jednym z najczęściej pojawiających się pytań przy rozmowach o mediacji jest pytanie o jej koszt, a w szczególności: ile kosztuje mediacja, czy płaci się za poszczególne spotkanie z mediatorem, która ze stron ponosi koszty mediacji, kto uiszcza opłatę w przypadku mediacji sądowej, kto ponosi koszty w razie zwolnienia jednej lub obu stron procesu od kosztów sądowych, czy opłata za mediację podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i wiele innych. Na te i inne pytania, odpowiedź znajduje się poniżej 🙂

Rodzaj mediacji a koszt mediacji 

Mediacja co do zasady dzieli się na mediację sądową (ze skierowania sądu) i mediację pozasądową (prywatną). W pierwszym przypadku, strony sporu toczącego się już przed danym sądem, trafiają do mediatora właśnie ze skierowania tego sądu (wydanego w formie postanowienia). W przypadku mediacji prywatnej, to strony z własnej inicjatywy – bądź to jeszcze przed wszczęciem postępowania w sądzie, bądź także w jego trakcie – decydują się na skorzystanie z pomocy mediatora. W zależności od rodzaju mediacji, inaczej będą rozliczane jej koszty.

Mediacja sądowa (ze skierowania sądu)

Opłaty w przypadku mediacji sądowej regulowane są aktem prawnym – rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 roku w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2016 roku, poz. 921). Podane poniżej kwoty są kwotami netto, co oznacza, że jeżeli dany mediator jest podatnikiem podatku VAT, wówczas do wskazanych kwot doliczany jest jeszcze podatek VAT w wysokości 23%.

Koszty mediacji sądowej są więc stałe, z góry określone. Z praktycznego punktu widzenia wydaje się, że najlepiej jest, gdy to już sędzia w toku postępowania, po wyażeniu przez strony zgody na skierowanie sprawy do mediacji, informuje strony o kosztach związanych z mediacją oraz sposobem ich uiszczania. Rozporządzenie dzieli sprawy trafiające do mediacji na te, w których można ustalić tzw. wartość przedmiotu sporu (tj. kwotę, o jaką toczy się bądź ma się toczyć postępowanie przed sądem), a zatem np. sprawy o zapłatę, o podział majątku wspólnego małżonków oraz te sprawy, w których nie jest możliwe ustalenie wartości przedmiotu sporu  sprawy o prawa niemajątkowe (najczęściej będą to sprawy rodzinne – np. o ustalenie kontaktów).

Koszty mediacji sądowej przedstawia poniższa grafika:

Czy wynagrodzenie mediatora to już wszystkie koszty w mediacji sądowej?

Nie. Dodatkowo, w ramach mediacji sądowej, mediatorowi przysługuje jeszcze zwrot wydatków mediatora poniesionych w związku z przeprowadzeniem mediacji, na pokrycie następujących kosztów:

Kto ponosi koszty mediacji sądowej?

Z treści art 183 ze zn. 5 k.p.c. wynika wprost, że wynagrodzenie i zwrot wydatków obciążają strony (a nie sąd czy Skarb Państwa). Zasadą jest też, że środki pieniężne w ustalonej wysokości mediator pobiera bezpośrednio od stron. Sąd ustala je i przyznaje mediatorowi tylko wówczas, gdy przynajmniej jedna ze stron skierowanych do mediacji przez sąd była zwolniona od kosztów sądowych w zakresie obejmującym należności mediatora, a pozostałe strony nie wypłaciły mediatorowi tych należności w całości (patrz niżej).

Koszty mediacji prowadzonej ze skierowania sądu zalicza się do niezbędnych kosztów procesu w rozumieniu art. 98 (1) par. 1 k.p.c. Koszty mediacji sądowej zostają rozliczone pomiędzy stronami z uwzględnieniem zasady odpowiedzialności za wynik procesu, a zatem co do zasady – to przegrywający będzie ponosił te koszty. Co ważne, mediatorowi należy się wynagrodzenie niezależnie od tego, czy strony zawarły ugodę, czy też nie. Mediatorowi nie przysługuje wynagrodzenie tylko wtedy, gdy sam jeszcze przed przystąpieniem do mediacji wyraził zgodę na prowadzenie jej bez wynagrodzenia.

Co ważne, przepis powyższy znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowanie mediacyjne nie zakończyło się ugodą.  Jeżeli zaś doszło do zawarcia ugody, którą sąd następnie zatwierdził, to zgodnie z obowiązującymi przepisami  (art. 104 ze zn. 1 k.p.c.)- koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. To z kolei oznacza, że strony pokrywają koszty mediacji po połowie, chyba że w ugodzie ustalą, że ponoszą je w innych częściach lub pokrywa je tylko jedna ze stron.

Co w przypadku zwolnienia strony (stron) od kosztów sądowych?

Możemy mieć do czynienia z sytuacją, w której przynajmnej jedna ze stron postępowania skierowanych do mediacji przez sąd będzie zwolniona od kosztów sądowych w zakresie obejmującym należności mediatora. Wówczas, co do zasady to druga ze stron powinna ponieść te koszty. Tak też przyjmuje się w praktyce, że w razie zwolnienia od kosztów tylko jednej ze stron mediator musi wystawić fakturę lub rachunek drugiej stronie mediacji. Co jednak w przypadku, gdy strona niezwolniona od kosztów nie wypłaca mediatorowi jego należności bądź wypłaca je w niepełnej wysokości?

W takim przypadku mediator może zwrócić się do sądu o zapłatę wynagrodzenia (i ewentualnych poniesionych wydatków takich jak koszt dojazdu, koszt najmu pomieszczenia, koszt korespondencji). Oznacza to, że koszty te będą obciążały Skarb Państwa. Od sierpnia 2019 roku (tj. po nowelizacji kpc w tym zakresie), istnieje obowiązek wydania przez przewodniczącego (tj. sędziego prowadzącego sprawę) zarządzenia wypłaty należności mediatorowi po złożeniu przez niego do sądu protokołu mediacji i rachunku (faktury). Co ważne, w obecnym stanie prawnym powinno to następować w toku procesu (tj. po zakończeniu mediacji),  a nie dopiero po orzeczeniu o kosztach procesu (tj. na końcu postępowania).

Adwokat Karolina Bajtek

Adwokat Karolina Bajtek

Jestem adwokatem oraz mediatorem. Główne obszary mojej działalności to: prawo rodzinne, prawo karne oraz prawo pracy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?

Skontaktuj się ze mną:
+48 600 225 332
kancelaria@adwokatbajtek.pl

Zostaw komentarz

O mnie

Nazywam się Karolina Bajtek. Jestem adwokatem oraz mediatorem. Głównymi dziedzinami mojej specjalizacji są: prawo rodzinne, prawo karne, prawo pracy.

Ostatnie posty

Znajdź mnie na Facebooku

Skontaktuj się ze mną

Wypełnij poniższy formularz kontaktowy, a skontaktuję się z Tobą tak szybko, jak to możliwe.